De geopolitieke kaarten zijn in 2025 grondig geschud. Waar Europa decennialang kon bouwen op de veiligheidsgarantie en economische dominantie van de Verenigde Staten, is het continent nu gedwongen om uit de schaduw van de Verenigde Staten te stappen en het heft in eigen handen te nemen.
De recente ontwikkelingen – van de herverkiezing van Trump tot de veranderende houding van de VS ten opzichte van NAVO en Rusland – hebben Europa wakker geschud. Bij SemmieWealth volgen we deze ontwikkelingen nauwgezet. We kijken namelijk niet alleen naar cijfers en koersen, maar ook naar de wereld erachter. Wat betekenen deze geopolitieke veranderingen voor de Europese economie, voor verschillende sectoren, en natuurlijk voor jou als belegger?
In dit artikel gaan we dieper in op vier thema’s die Europa’s nieuwe positie bepalen en leggen we uit hoe wij als SemmieWealth omgaan met deze nieuwe situatie.
In het kort:
- Europa is door geopolitieke verschuivingen genoodzaakt om uit de schaduw van de Verenigde Staten te stappen en zelf initiatief te nemen om (economisch) relevant te blijven.
- Het continent versterkt de eigen defensie middels het European Defence Fund en een Europees industrieel defensieprogramma, waardoor lidstaten worden gestimuleerd hun defensiebudgetten te verhogen.
- Door initiatieven als de Clean Industrial Deal en de European Chips Act werkt Europa ook aan strategische autonomie in energie en technologie om minder afhankelijk te worden van externe spelers.
- Deze verschuiving naar meer Europese zelfstandigheid biedt beleggingskansen in een onzekere wereld. Omdat onze portefeuille breed gespreid is en voor 23 tot 43 procent blootstelling aan Europa kennen, zien wij op dit moment echter geen aanleiding om ons beleid actief aan te passen.
1. Veiligheid: Europese defensie op eigen benen
De Europese afhankelijkheid van de Verenigde Staten binnen de NAVO staat de afgelopen jaren steeds nadrukkelijker ter discussie. De herverkiezing van Trump en zijn kritische houding ten opzichte van de alliantie hebben veel Europese leiders opnieuw doen beseffen dat de veiligheid van het continent niet langer als vanzelfsprekend aan Washington kan worden overgelaten. De oorlog in Oekraïne onderstreept bovendien hoe sterk Europa leunt op Amerikaanse technologie, inlichtingen en logistieke steun.
De roep om een sterker “Europees defensieschild” klinkt dan ook luider dan ooit. Europese landen en instellingen zetten concrete stappen om de strategische autonomie te vergroten. Een belangrijk voorbeeld is de versterking van het European Defence Fund (EDF), dat in 2025 ruim €1 miljard investeert in gezamenlijke defensie-innovatie, onderzoek en ontwikkeling. Het fonds richt zich op strategische technologieën zoals cyberveiligheid, kunstmatige intelligentie, ruimtevaart, lucht- en landgevechtssystemen, en energiezekerheid. Daarnaast stimuleert het EDF de samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden in heel Europa, met speciale aandacht voor het betrekken van het mkb en start-ups.
De roep om een sterker 'Europees defensieschild' klinkt dan ook luider dan ooit.
Naast het EDF is het Europees industrieel defensieprogramma (EDIP) in opkomst als ruggengraat voor een gezamenlijke Europese defensie-industrie. Dit programma beoogt niet alleen de productiecapaciteit te vergroten en gezamenlijke aanschaf en onderhoud van materieel te bevorderen, maar ook de integratie van Oekraïne in de Europese defensie-industrie te versnellen. Door samen te investeren en aan te besteden, kunnen Europese landen efficiënter omgaan met hun defensiebudgetten en versnippering tegengaan, wat de slagkracht van de EU vergroot.
De Europese Commissie heeft bovendien aangekondigd dat defensie-uitgaven tot meer dan 1,5% van het bbp buiten het overheidstekort mogen worden gehouden. Daarnaast komt er tot €800 miljard beschikbaar voor gezamenlijke defensie-investeringen. Het wordt daarmee voor lidstaten aantrekkelijker om hun defensiebudgetten te verhogen en samen grote projecten te financieren, zoals de ontwikkeling van nieuwe gevechtsvliegtuigen of luchtverdedigingssystemen.
Toch zijn er de nodige uitdagingen. De politieke wil verschilt sterk per lidstaat, nationale belangen botsen geregeld en de integratie van nationale legers verloopt moeizaam. Sommige landen blijven kiezen voor Amerikaanse systemen, zoals de F-35, terwijl anderen juist de voorkeur geven aan Europese alternatieven. Ook de financiering blijft een punt van zorg, ondanks de extra middelen die nu beschikbaar worden gesteld.
Daarnaast vraagt het versnellen van innovatie om meer samenwerking met het bedrijfsleven en de academische wereld – én om het aantrekken van jong talent binnen de defensiesector. Beurzen als Euronext spelen daarop in door defensiebedrijven te helpen sneller kapitaal aan te trekken, onder andere via nieuwe beursgangen en obligatieprogramma’s.
2. Energie en strategische autonomie
De energiecrisis van 2022-2023 heeft Europa met de neus op de feiten gedrukt: de afhankelijkheid van Russisch gas was een strategische misrekening die het continent kwetsbaar maakte voor geopolitieke druk en grillige energieprijzen.
Dat besef heeft de energietransitie in een stroomversnelling gebracht. Europese landen investeren fors in hernieuwbare energiebronnen, zoals zonne- en windenergie, en bouwen LNG-terminals om vloeibaar aardgas uit andere delen van de wereld te kunnen importeren. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe energiepartnerschappen, onder meer met landen in Afrika en het Midden-Oosten.
Toch verschuift de afhankelijkheid hierdoor deels van Rusland naar andere grootmachten zoals de VS en China. Daarom groeit het besef dat strategische autonomie alleen kan worden bereikt door minder afhankelijk te worden van álle dominante externe spelers en dus meer te investeren in eigen productiecapaciteit, technologie en infrastructuur.
Toch blijft de concurrentie om grondstoffen en technologieën fel. De Europese industrieën zijn nog altijd sterk afhankelijk van import uit China en de Verenigde Staten, bijvoorbeeld voor kritieke mineralen, halfgeleiders en de laatste batterijtechnologie. Dit ondermijnt vooralsnog de strategische autonomie van de EU en maakt het moeilijk om op eigen kracht te innoveren en concurreren op het wereldtoneel.
De Europese Commissie heeft daarom in 2025 de Clean Industrial Deal gelanceerd, een pakket aan maatregelen dat niet alleen de verduurzaming van de industrie moet versnellen, maar ook de concurrentiekracht moet vergroten. De nadruk ligt op het verlagen van energieprijzen voor de industrie, het versnellen van vergunningsprocedures voor duurzame projecten en het verhogen van staatssteun voor onder meer wind- en zonneparken.
Strategische autonomie betekent in dit verband ook investeren in eigen chipproductie, batterijtechnologie en kritieke infrastructuur. De EU werkt aan het dichten van het innovatiegat met de VS en het afbouwen van de afhankelijkheid van China, onder meer via nieuwe industriële allianties. Het doel is om het mondiale marktaandeel van Europa in halfgeleiders tegen 2030 te verdubbelen en de leveringszekerheid van essentiële technologieën te waarborgen.
Daarnaast wordt fors geïnvesteerd in partnerschappen rond geavanceerde materialen, textiel en fotovoltaïsche energie, waarmee de EU haar positie als wereldspeler op het gebied van duurzame technologie wil versterken.
De realiteit is echter dat het jaren zal duren voordat Europa echt op eigen benen kan staan. De transitie vraagt om enorme investeringen, een nauwere samenwerking tussen lidstaten en een sterke focus op innovatie. Tegelijkertijd moet Europa zijn industrieën ondersteunen om te voorkomen dat productie en innovatie naar het buitenland verdwijnen, wat zowel de concurrentiepositie als de klimaatdoelen zou ondermijnen.
De weg naar strategische autonomie is lang en zit vol uitdagingen, maar de urgentie om minder afhankelijk te worden van externe spelers en de eigen veerkracht te vergroten, wordt breed gedeeld binnen de EU.
3. Economische macht en innovatie
De technologische wedloop tussen de VS en China heeft het mondiale speelveld fundamenteel veranderd. In sectoren als big tech, kunstmatige intelligentie en biotechnologie lopen deze grootmachten voorop, terwijl Europa het risico loopt verder achterop te raken. Europese bedrijven zijn vaak kleiner van schaal, innovatie wordt geremd door versnipperde markten en uiteenlopende regelgeving, en het beschikbare investeringskapitaal is aanzienlijk beperkter dan in Silicon Valley of Shenzhen. Dit maakt het voor Europese start-ups en scale-ups lastig om door te groeien tot wereldspelers.
De Europese Unie probeert deze achterstand in te halen met ambitieuze initiatieven zoals de European Chips Act, bedoeld om het ecosysteem voor halfgeleiders te versterken en de technologische soevereiniteit van Europa te waarborgen. Sinds de inwerkingtreding van de Chips Act is er al fors geïnvesteerd in onderzoek, ontwikkeling en productiecapaciteit van microchips. Het ‘Chips for Europe Initiative’ heeft meer dan 85% van zijn budget toegezegd aan pilotlijnen, innovatiecentra en steun voor start-ups en mkb-bedrijven. In april 2025 zijn in alle lidstaten ‘competence centres’ opgezet, die bedrijven ondersteunen met kennis, training en toegang tot infrastructuur.
Ook wordt er geïnvesteerd in quantumchips, cloud-gebaseerde ontwerpplatforms en een speciaal fonds voor risicokapitaal.
Toch blijft Europa met slechts 10% van de wereldwijde chipproductie ver achter op de VS en Azië. En dat terwijl Europa in de jaren 90 nog dé chipfabrikant van de wereld was.
VS en Europa steeds minder invloedrijk qua chippproductie
Industrie-experts en Europarlementariërs dringen daarom aan op een Chips Act 2.0, met meer focus op AI-chips, 6G-componenten en het beschermen van strategisch onderzoek tegen geopolitieke risico’s. Zonder extra investeringen en een gezamenlijke strategie dreigt Europa zijn relevantie in de mondiale technologierace te verliezen.
Ondanks deze uitdagingen zijn er ook lichtpuntjes. Europese bedrijven zijn wereldwijd toonaangevend in duurzame technologie, farmacie en hoogwaardige industrie. De groene transitie biedt unieke kansen voor economische groei, zeker nu de EU inzet op innovatie in schone energie, circulaire productie en digitalisering. Mits Europa durft te investeren, regelgeving harmoniseert en barrières voor ondernemers verlaagt, kan het continent zijn concurrentiekracht versterken en een leidende rol pakken in de economie van de toekomst.
4. Geopolitieke assertiviteit: van woorden naar daden
Europa stond lange tijd bekend als kampioen van diplomatie, mensenrechten en internationale samenwerking. In het verleden vertrouwde de EU op haar soft power om invloed uit te oefenen, maar het mondiale speelveld is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. De multilaterale orde, gebaseerd op gedeelde regels en normen tussen meerdere landen, staat onder druk door de opkomst van assertieve mogendheden als China, Rusland en regionale spelers in het Midden-Oosten en Azië. Het Westen wordt steeds meer uitgedaagd door landen die hun eigen belangen en visie met meer zelfvertrouwen en soms met harde middelen verdedigen.
In deze nieuwe realiteit moet de EU leren om harder te onderhandelen, sneller te reageren en haar belangen krachtiger te verdedigen. Dit vraagt om meer eensgezindheid tussen de lidstaten, minder nationale veto’s en een sterkere rol voor Brussel op het wereldtoneel. De Europese Raad en het Europees Parlement benadrukken dat de EU haar strategische autonomie moet vergroten en in staat moet zijn om agressors te ontmoedigen, zichzelf te verdedigen en snel op te treden bij veiligheidsvraagstukken. Diplomatie blijft de basis van het buitenlands beleid, maar wordt steeds vaker ondersteund door economische en militaire instrumenten.
De recente uitbreiding van de EU richting de Westelijke Balkan is een concreet voorbeeld van deze assertievere houding. Door landen als Servië, Montenegro, Albanië, Noord-Macedonië, Bosnië-Herzegovina en Kosovo perspectief te bieden op lidmaatschap, probeert de EU haar invloed in de regio te behouden en te voorkomen dat andere grootmachten, zoals Rusland, China of Turkije, hun grip versterken. Tegelijkertijd stelt de EU strenge eisen aan rechtsstaat, veiligheid en economische hervormingen, om te waarborgen dat nieuwe lidstaten bijdragen aan stabiliteit en welvaart binnen de Unie.
Uitbreiding Europese Unie door de jaren heen
Ook de samenwerking met Afrikaanse landen wordt geïntensiveerd, zowel om migratie in goede banen te leiden als om economische en geopolitieke partnerschappen te versterken. In deze context kiest Europa steeds vaker voor strategische allianties, waarbij economische, technologische en veiligheidsbelangen samenkomen.
Toch moet Europa realistisch zijn over zijn militaire en economische macht. De EU beschikt nog niet over dezelfde slagkracht als de VS of China en zal keuzes moeten maken over waar en hoe zij haar middelen inzet. Het rapport van Draghi uit 2024 benadrukt dat structurele hervormingen, politieke wil en coördinatie tussen lidstaten noodzakelijk zijn om concurrerend, innovatief en veerkrachtig te blijven. Alleen met een gezamenlijke visie en daadkracht kan Europa zijn positie op het wereldtoneel versterken en daadwerkelijk van soft power naar hard power evolueren.
Wat betekent dit voor jou als belegger?
De recente geopolitieke verschuivingen markeren mogelijk het begin van een nieuw tijdperk voor beleggers. Europa zet in op meer strategische autonomie, wat de aantrekkelijkheid van Europese markten vergroot, vooral in sectoren als defensie, energie, technologie en infrastructuur. In deze sectoren nemen de politieke steun en investeringen toe, waardoor bedrijven als Vestas, ASML, Rheinmetall en Vinci (hebben) kunnen profiteren van de structurele omslag naar meer Europese onafhankelijkheid.
Tegelijkertijd neemt de onzekerheid toe. Politieke verdeeldheid binnen Europa, trage beleidsuitvoering en internationale spanningen zorgen voor volatiliteit op de markten. De oplopende geopolitieke risico’s (zoals de onvoorspelbare koers van de Verenigde Staten, de situatie in Oekraïne en de rivaliteit met China) maken dat beleggers rekening moeten houden met plotselinge marktbewegingen en het risico op economische tegenwind.
Bij SemmieWealth houden we met deze ontwikkelingen rekening bij de samenstelling van portefeuille, zonder dat we pogen om actief in te spelen op veranderingen op het wereldtoneel. Risico’s worden gespreid over regio’s en sectoren, waarbij ook belegd wordt in bedrijven dichtbij huis. Europese beleggingen vormen namelijk een belangrijk steunpilaar van onze portefeuille.
Zo is in de SemmieWealth portefeuille de SPDR STOXX Europe 600 SRI UCITS ETF opgenomen. Deze index omvat 600 grote, middelgrote en kleine bedrijven uit 17 Europese landen en selecteert alleen bedrijven die voldoen aan strikte criteria op het gebied van duurzaamheid en ethisch verantwoord ondernemen; bedrijven die zich bezighouden met controversiële activiteiten zoals tabak, wapens of fossiele brandstoffen worden uitgesloten.
De wereld verandert, en Europa past zich daarop aan. Voor beleggers betekent dit dat spreiding belangrijker is dan ooit. Niet alleen over sectoren, maar ook over regio’s en valuta’s, om de impact van onverwachte gebeurtenissen te beperken. Waar Amerikaanse aandelen jarenlang dominant waren in veel portefeuilles, worden Europese beleggingen inmiddels aantrekkelijker, al zijn ze nog steeds minder populair dan hun Amerikaanse tegenhangers.
Op korte termijn verandert er naar verwachting weinig. De nieuwe geopolitieke koers van Europa en de economische ontwikkelingen zullen vooral op de lange termijn effect hebben. Daarom blijven we beleggen in Europa, zonder actief aanpassingen door te voeren in ons beleid. Beleggen betekent immers niet reageren op het nieuws van vandaag, maar juist met een lange adem en geduld focussen op de lange termijn, ook wanneer het speelveld verandert.
Beleggen betekent immers niet reageren op het nieuws van vandaag, maar juist met een lange adem en geduld focussen op de lange termijn.